บทที่ 7 โครงสร้างและหน้าที่ในสัตว์

เกมส์จุลชีพแห่งทางเดินอาหาร

เด็ก ๆ ชอบเล่นเกมส์เพราะว่ามันสนุกและผ่อนคลาย ห่างไกลจากความคาดหวังอันยิ่งใหญ่ของพ่อแม่ ครู และสังคมรอบข้าง จึงมีผู้ใหญ่ใจดีที่หวังใช้พลังแห่งเกมไปช่วยพัฒนาการเรียนรู้

บทความนี้กล่าวถึงบอร์ดเกมที่เล่นกันบนแผ่นกระดาน มีแผ่นการ์ดที่มีข้อมูลเกี่ยวกับจุลชีพในทางเดินอาหาร และผลของมันที่กระทำกับร่างกายของเรา หากคลิ๊กดูภาพประกอบจะได้เห็นแนวคิดในการพัฒนาและรูปแบบที่ได้รับการพัฒนาขึ้นจนถึงระดับที่นำไปสู่การค้าได้ แต่ใครจะซื้อไปเล่น หรือซื่อไปให้เด็ก ๆ เล่นก็คงต้องพิจารณาอีกที

ที่มา: http://journals.plos.org/plosbiology/article?id=10.1371/journal.pbio.2001984

บทที่ 3 พันธุศาสตร์, บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 7 โครงสร้างและหน้าที่ในสัตว์

แบคทีเรียรักษาโรคอ้วน

นักวิทยาศาสตร์ทราบว่าคนเราแต่ละคนมีกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่อยู่ร่วมกับเราแตกต่างกันไป และสุขภาพของเราอาจขึ้นอยู่กับความหลากหลายและสมดุลของพวกมันไม่มากก็น้อย เมื่อนำแบคทีเรียจากคู่แฝดไปให้หนู เราพบว่าหนูที่ได้รับแบคทีเรียจากแฝดที่อ้วนจะอ้วนขึ้น ในขณะที่หนูที่ได้รับประชากรแบคทีเรียจากแฝดคนหอมก็จะผอมอยู่และดูเหมือนว่าจะไม่มีความแตกต่างกันของอาหารการกินด้วย

เราจะรักษาคนอ้วนด้วยการรับเอาแบคเรียในทางเดินอาหารของคนผอมมาดีหรือไม่? หรือทำอย่างไรจึงจะปรับประชากรแบคทีเรียของคนอ้วนให้มีผลในการลดความอ้วนได้บ้าง?

Gut bacteria ‘may be obesity weapon’ http://www.bbc.co.uk/news/health-23970219

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

วิวัฒนาการของไส้ติ่ง

เมื่อนักวิทยาศาสตร์วิเคราะห์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิดที่มีไส้ติ่ง พบว่ามีการอุบัติของไส้ติ่งขึ้นหลายครั้งในประวัติวิวัฒนาการของพวกมัน บางคนบอกว่าน่าจะเกี่ยวกับอาหารการกิน แต่เมื่อวิเตราะห์เปรียบเที่ยบว่าพวกที่มีไส้ติ่งหรือไม่มีไส้ติ่งกินอาหารต่างกันไหม ก็พบว่าไม่ต่าง อีกแนวคิดหนึ่งคือเป็นเรื่องของการเป็นที่หลบภัยของแบคทีเรียฝ่ายดีในลำไส้ โดยเฉพาะเมื่อลำไส้ถูกยึดด้วยแบคทีเรียก่อโรค พอปลอดภัยแล้วมันจึงออกมาแพร่พันธุ์ในลำไส้ใหม่ ซึ่งก็มีคนถามว่าแล้วพวกไม่มีไส้ติ่งทำอย่างไรในภาวะเดียวกัน สรุปว่าเราก็ยังไม่แน่ใจว่าไส้ติ่งมีไว้ทำไม ที่มา: http://www.the-scientist.com/?articles.view/articleNo/34416/title/Appendix-Not-Totally-Useless/

บทที่ 1 สารเคมีแห่งชีวิต, บทที่ 3 พันธุศาสตร์, บทที่ 4 วิวัฒนาการ

แบคทีเรียที่เคยเป็นข่าวว่าใช้สารหนูแทนฟอสฟอรัส

http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18770964 เสนอข่าวว่ามีงานวิจัยที่ตีพิมพ์หลังจากการพบว่าแบคทีเรียแห่งทะเลสาบโมโนว่ามันใช้สารหนูแทนฟอสฟอรัสในการดำรงชีวิตได้ และมีคว่ามเป็นได้ว่ามันเอาอาจสารหนูมาสร้างดีเอ็นเอได้นั้น ล่าสุดที่ได้มีการศึกษาเพิ่มเติมจนพบว่ายังไงมันก็ต้องใช้ฟอสฟอรัสและไม่พบว่ามันเอาสารหนูไปใช้ในดีเอ็นเอแต่อย่างใด

บทที่ 2 เซลล์

สเปรย์ทำความสะอาดอากาศ

ผมโพสต์เรื่องปัญหากลิ่นอับในรถหลังน้ำท่วม และการใช้สเปรย์ที่ขายตามท้องตลาดในการกำจัดกลิ่นไปแล้ว แต่สารเคมีที่ระบุไว้ข้างกระป๋องอย่าง triethylene glycol นั้นทำงานอย่างไรในการกำจัดกลิ่นและการกำจัดเชื้อโรคในอากาศ?

สเปรย์กระป๋อง

ลองไปค้นหาดูแล้วก็พบว่ามีการทดลองว่าสารอย่าง triethylene glycol กำจัดเชื้อโรคในอากาศได้อย่างไร? ซึ่งส่วนมากดูจะเป็นงานวิจัยที่ค่อนข้างเก่าประมาณปีค.ศ. 1940-1950

ในการศึกษาเช่นที่รายการในวารสาร Science ได้ทดลองในห้องปิดที่ปล่อยให้มีเชื้อโรคในอากาศ จากนั้นก็เอาจานเพาะเชื้อไปวางไว้ในห้อง โดยเปิดฝาจานเพาะเชื้อที่เวลาต่างๆกัน ระหว่างนั้นก็ปล่อยให้สารเคมีอย่าง triethylene glycol ระเหยในห้องไป

ผลการศึกษาที่พบนั้นแสดงให้เห็นว่าจานเพาะเชื้อที่เปิดเพื่อรับอากาศในห้องก่อนการใช้ triethylene glycol พบว่ามีเชื้อเจริญได้จำนวนมาก แต่จานเพาะเชื้อที่เปิดหลังจากใช้สารเคมีกลับไม่มีเชื้อเจริญขึ้นมา

นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่า triethylene glycol ทำให้อากาศสะอาดขึ้นได้สองแบบ ได้แก่การทำให้อนุภาคที่แขวนลอยในอากาศหนักขึ้นเพราะมีไกลคอลเข้าไปจับมากขึ้น ซึ่งขึ้นอยู่กับปริมาณของไกลคอลและความชื้นในอากาศ อีกทางหนึ่งคือผลในการฆ่าแบคทีเรียของไกลคอลโดยตรง ซึ่งได้รับการศึกาษาในระดับหลอดทดลองมาแล้ว

ผลทางสุขภาพของสารเคมีที่ฆ่าแบคทีเรียได้ระดับนี้เป็นอย่างไรยังไม่แน่ชัดนัก

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

ประชากรจุลชีพในห้องน้ำสาธารณะ

รายงานการศึกษาในวารสาร PLoS ONE แสดงให้เห็นถึงความหลากหลายและชีวภูมิศาสตร์ (biogeography) ของจุลชีพ (microorganism) ในห้องน้ำสาธารณะที่บริเวณต่างๆ

นักวิทยาศาสตร์ศึกษาพื้นผิวต่างๆในห้องน้ำสาธารณะ 12 แห่ง แบ่งเป็นห้องน้ำชายและห้องน้ำหญิงอย่างละครึ่ง

ใช้สำลีพันปลายไม้ที่ปลอดเชื้อป้ายบริเวณต่างๆ 10 จุดในห้องน้ำสาธาณะได้แก่

  • ลูกบิดประตูห้องน้ำ (ด้านในและด้านนอก)
  • ที่จับแถวๆโถสุขภัณฑ์
  • ก็อกน้ำ
  • ที่กดสบู่
  • ที่รองนั่งบนชักโครก
  • ที่กดชักโครก
  • พื้นบริเวณโถชักโครก
  • พื้นบริเวณอ่างล้างมือ
นอกจากนี้ก็มีการเก็บตัวอย่างจากแหล่งที่มาของจุลชีพเช่นน้ำจากก็อกในห้องน้ำ แล้วนำไปสกัดดีเอ็นเอ และนำไปเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอและหาลำดับสารพันธุกรรมด้วยเทคนิค pyrosequencing เพื่อวิเคราะห์ 16s rRNA จัดจำแนกจุลชีพที่พบเป็นชนิดและกลุ่มต่างๆ ก่อนที่จะวิเคราะห์ความสัมพันธ์ต่างๆ
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่ามีแบคทีเรีย 19 กลุ่ม โดยที่พบมากจะเป็นพวก
  • Actinobacteria
  • Bacteriodetes
  • Firmicutes
  • Proteobacteria

โดยพบมากบริเวณพื้นผิวที่เกี่ยวข้องกับโถสุขภัณฑ์ ส่วนที่เกี่ยวข้องกับพื้นห้องสุขา และบริเวณที่ถูกมือจับต้องทั้งหลาย

บริเวณโถสุขภัณฑ์จะพบแบคทีเรียที่สอดคล้องกับพวกที่อยู่ในทางเดินอาหาร แสดงว่ามีการปนเปื้อนของอุจจาระขึ้น

ความหลากหลายของแบคทีเรียบนพื้นมีความหลากหลายสูงที่สุดเปรียบเทียบกับที่อื่นๆในห้องสุขา แต่ส่วนมากเป็นแบคทีเรียที่พบในดิน

แบคทีเรียที่อยู่บนผิวหนัง เช่น Propionibacteriaceae พบมากบริเวณที่ต้องจับต้องด้วยมือ

ห้องน้ำชายและห้องน้ำหญิงมีความแตกต่างกันในประชากรของแบคทีเรียบางกลุ่ม โดยเฉพาะอย่างเช่นแบคทีเรียพวก Lactobacillaceae ที่จะพบในช่องคลอดของผู้หญิง ซึ่งคงมาจากการปนเปื้อนจากปัสสาวะ

การวิเคราะห์ถึงแหล่งที่มาของแบคทีเรียต่างๆในห้องน้ำสาธารณะ แสดงให้เห็นว่าส่วนใหญ่จะมาจากผิวหนัง ซึ่งช่วยให้เราหาทางในการควบคุมสุขลักษณะที่เกี่ยวข้องกับห้องสุขาได้ ซึ่งก็กลายเป็นเรื่องง่ายๆ ที่เราควรล้างมือให้สะอาด …แต่ตอนนี้มีงานวิจัยช่วยยืนยันถึงความสำคัญของการล้างมือเพิ่มขึ้นมาอีกชิ้นนึง

ที่มา: PLoS ONE: Microbial Biogeography of Public Restroom Surfaces.

บทที่ 5 ความหลากหลาย

เมล่อนปนเปื้อนแบคทีเรีย

เมล่อนในอเมริกาปนเปื้อนแบคทีเรียชนิด Listeria monocytogenes ทำให้คนป่วยตายไปแล้วหลายคน แบคทีเรียชนิดนี้อยู่ในอุณหภูมิห้องและแม้แต่ในตู้เย็น

อ่านต่อ: BBC News – Colorado cantaloupes kill up to 16 in listeria outbreak.