บทที่ 5 ความหลากหลาย

ชั่งน้ำหนักมดและอื่นๆ

ลิงก์: Ants v humans http://www.bbc.co.uk/news/magazine-29281253

Advertisements
บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

สำรวจมดบินได้ในฤดูผสมพันธุ์

ข่าวว่าจะมีการสำรวจมดที่จะขึ้นบินเพื่อผสมพันธุ์ว่าเกิดขึ้นที่ไหน เมื่อไหร่ และอย่างไร เพื่อเป็นการศึกษานิเวศวิทยาและพฤติกรรมของมดชนิดต่างๆในประเทศอังกฤษ โดยเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์มดเพศเมียที่มีศักยภาพจะเป็นราชินีมดจะบินขึ้นสู่ท้องฟ้า เพื่อผสมพันธุ์กับตัวผู้ที่จะบินตามขึ้นไป โดยมีการพบว่ามดจากรังต่างๆจะต้องมีเวลาในการขึ้นบินนี้ในช่วงเวลาเดียวกันเพื่อทำให้เกิดการผสมข้ามกลุ่มเพิ่มความหลากหลายทางพันธุกรรม ผลการศึกษานี้จะถูกรวบรวมและนำเสนอในสัปดาห์ชีววิทยาราวเดือนตุลาคมปีนี้

ที่มา: BBC Nature – UK’s flying ant swarms are counted.

บทที่ 5 ความหลากหลาย

มดสามมิติ

ข่าวเรื่อง Ants in 3D: project begins to image every known species นำไปสู่เว็บไซต์ที่เกี่ยวกับความพยายามที่จะถ่ายภาพมดด้วยเทคนิคที่ได้ภาพที่ชัดและละเอียดมากๆของมดทุกชนิดที่ AntWeb.org

นักวิทยาศาสตร์ต้องการที่จะถ่ายภาพด้วยเทคนิคแบบนี้ให้ได้ปีละ 10,000 ตัว โดยได้คาดว่ามีมดที่นักวิทยาศาสตร์มีตัวอย่างและตั้งชื่อดังที่ศึกษากันไว้แล้วอยู่ที่ 15,000 ชนิด แต่เชื่อว่าน่าจะมีมดถึง 30,000 ชนิดบนโลกใบนี้

ในการตั้งชื่อให้กับมดแต่ละชนิด จะต้องมีมดตัวที่เป็นตัวอย่างต้นแบบ (type specimen) ซึ่งพิพิธภัณฑ์ในบางที่จะมีตัวอย่างต้นแบบกว่า 6,000 ชนิด ซึ่งจะเป็นเป้าหมายในการตามถ่ายภาพมดให้ครบทุกชนิดทั่วโลก แบ่งตามเพศ ชนชั้น (caste) และให้ทุกคนเข้าชมได้ผ่านอินเตอร์เน็ต

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 5 ความหลากหลาย

การสร้างซูเปอร์มดทหาร

วารสาร Science รายงานผลการศึกษาการเจริญพัฒนาในมดสกุล Pheidole ที่มีความหลากสปีชีส์นับพันชนิด ว่าเราสามารถเปลี่ยนสภาพแวดล้อมระหว่างการเจริญพัฒนาของตัวอ่อนเพื่อทำให้เกิดซูเปอร์มดทหารได้

มดมีชั้นวรรณะ (caste) ในสังคมของมัน เป็นนางพญา เป็นมดงาน และมีมดทหาร (soldier) ซึ่งพวกมันจะมีขนาดตัวและหัวใหญ่พร้อมกับเขี้ยวซึ่งเป็นขากรรไกรล่าง (mandible) ขนาดใหญ่สำหรับจัดการกับผู้บุกรุก ยิ่งมันตัวใหญ่เท่าไหร่ก็น่าจะจัดการกับผู้บุกรุกได้ดีขึ้น แต่ในบางสปีชีส์ของมดในสกุลนี้ก็ไม่มีมดทหารแบบซูเปอร์ให้เห็น

แต่ในการศึกษานี้นักวิทยาศาสตร์ประสบความสำเร็จในการปลดปล่อยศักยภาพในการเปลี่ยนให้ตัวอ่อนกลายเป็นซูเปอร์มดทหารได้สำเร็จ ซึ่งในตอนแรกสงสัยกันว่ามันเป็นเรื่องของพันธุกรรม เรื่องของสิ่งแวดล้อม หรือทั้งสองอย่าง?

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าในตัวอ่อนนั้นมีฮอร์โมนชื่อจูเวนไนล์ฮอร์โมน (juvenile hormone) ที่ควบคุมการเจริญพัฒนาของตัวอ่อน และหากกระตุ้นการเจริญของตัวอ่อนด้วยฮอร์โมนนี้ให้ถูกเวลา ก็จะเหนี่ยวนำให้ตัวอ่อนเจริญเป็นซูเปอร์มดทหารได้ แม้ว่าในธรรมชาติจะไม่พบพวกซูเปอร์มดทหารในโคโลนีของมดชนิดนั้นๆ

นักวิจัยเชื่อว่าผลการศึกษานี้จะมีความสำคัญต่อการศึกษาด้านการเจริญพัฒนาของมด และในแง่ของวิวัฒนาการที่แสดงให้เห็นว่ามดพวกนี้ล้วนมีวิวัฒนาการมาจากมดที่มีศักยภาพในการเจริญเป็นมดที่มีลักษณะของซูเปอร์ทหารได้ แต่กลไกใดทำให้มันหายไปในบางสปีชีส์ กลไกใดทำให้เปลี่ยนแปลงได้จากปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งสิ่งเหล่านี้มีผลต่อการอยู่รอดต่อสปีชีส์ของพวกมันอย่างไร ก็เป็นเรื่องที่น่าศึกษาต่อไป

ที่มา:

บทที่ 8 นิเวศวิทยา

แมลงช้างเพิ่มจำนวนขึ้นในอังกฤษ

แมลงช้าง (lacewing) เป็นแมลงในอันดับ Neuroptera ในระยะตัวอ่อนมันจะอาศัยอยู่ในทราย ขุดหลุมคอยดักแมลงเล็กๆกินเป็นอาหาร ซึ่งอาจจะเป็นมด มันก็เลยได้อีกชื่อนึงในระยะเช่นนี้ว่า “antlion”

มันเป็นแมลงหายากในประเทศอังกฤษ ดังนั้นการพบว่าประชากรมันเพิ่มขึ้นจึงกลายเป็นข่าวขึ้นมาสำหรับที่นั่น

เมื่อปีค.ศ. 2005 นั้นพบว่าในป่าแถว Norfolk มีหลุมของพวกมันอยู่ประมาณ 700 หลุม ซึ่งนักวิทยาศาสตร์คิดว่าแมลงช้างพวกนี้คงมาอยู่ชั่วครั้งชั่วคราว และคิดว่าอาจจะเจอมันน้อยลงหรือไม่เจออีกในอนาคต

แต่ในปีค.ศ. 2011 นี้มีรายงานการสำรวจพบ 1,905 หลุมเลยทีเดียว แสดงว่าแมลงช้าง Eurolean nostras นี้ได้แหล่งอาศัยที่เหมาะกับมันขึ้นมาแล้ว

พวกมันมีระบบย่อยอาหารที่มีประสิทธิภาพมาก มันขับถ่ายของเสียที่ไม่มีส่วนของแข็งเลย ตัวอ่อนมีขนาดไม่ใหญ่นัก แค่ 10 มม. ซึ่งจะขุดหลุมดักมดกินเป็นเวลาถึงสองปีก่อนที่จะกลายเป็นตัวเต็มวัยที่บินได้ มีปีกที่แผ่ไปได้ขึ้นตัวขนาด 7 ซม. แต่ก็จะมีชีวิตอยู่เพียงไม่กี่สัปดาห์เท่านั้น

การพบพวกมันมากขึ้นนี้น่าจะมาจากแหล่งอาศัยที่มีอาหารอุดมสมบูรณ์ และมีต้นสนมากสำหรับเป็นที่จับคู่ผสมพันธุ์ของพวกมัน

ที่มา: BBC News – Antlion larvae colony thriving at Norfolk reserve.

บทที่ 4 วิวัฒนาการ

มดทหารปะทะมดล่าทาส

ข่าวนี้เกี่ยวกับงานวิจัยเกี่ยวกับมดที่ตีพิพม์ในวารสาร Ethology ที่มีนักวิทยาศาสตร์ศึกษาพฤติกรรมการตอบสนองต่อศัตรูของมดชนิด Temnothorax longispinosus ฟังจากชื่อของมันแล้วควรไปดูรูป จะเห็นหนามอันนึงอยู่หลังของมัน

ในการศึกษานี้นักวิทยาศาสตร์ต้องการศึกษาพฤติกรรมของมดต่อศัตรูที่เข้ามาในรัง ว่ามดทหารจะตอบสนองต่อศัตรูอย่างไร?

นักวิทยาศาสตร์ไปเอารังมดชนิดนี้มาสังเกตุต่อในห้องปฏิบัติการ จากนั้นก็ปล่อยมดชนิดอื่นๆ แล้วก็ดูพฤติกรรมของมด ว่ามดทหารจะทำอย่างไร

ผลการศึกษาแสดงว่ามดทหารจะทุ่มเทพลังานที่มากกว่ากับศัตรูที่อันตรายมากกว่า ยกตัวอย่างเช่นหากศัตรูเป็นมดธรรมดาที่อาจจะหลงเข้ามา มดทหารก็จะลากมันออกไป แต่ถ้าเป็นมดล่าทาส (slavemaker)

พฤติกรรมแบบนี้ทำให้มันตอบสนองต่อผู้ล่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะไม่ต้องเสียพลังงานและเวลากับศัตรูที่ไม่ค่อยมีอันตรายต่อความเป็นอยู่ของรัง

แล้วมดรู้ได้ว่าอย่างไรว่าตัวไหนอันตรายตัวไหนไม่อันตราย?

ที่มา: BBC Nature – Warring ants know their enemies.

อ่านเพิ่มเติม: Differential Response of Ant Colonies to Intruders: Attack Strategies Correlate With Potential Threat