บทที่ 8 นิเวศวิทยา

สอนผึ้งทำภาระกิจเพื่อกินน้ำหวาน

sketch46739191.pngที่มา: https://www.facebook.com/LADbible/videos/3118384968208672/

เป็นวิดีโอการทดลองใช้ผึ้งปลอมสอนผึ้งจริงให้รู้จักการกลิ้งลูกบอลเล็ก ๆ ไปในที่ที่กำหนดให้ เพื่อที่จะได้รางวัลเป็นน้ำหวานตอบแทน และผึ้งจริงก็สามารถสอนผึ้งตัวอื่นให้ทำตามได้ด้วย

Advertisements
บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

สำรวจประชากรผึ้งโดยภาคประชาชน

ลิงก์ Citizen bee survey’s surprise result http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-29122851

บทที่ 3 พันธุศาสตร์, บทที่ 7 โครงสร้างและหน้าที่ในสัตว์

การเปลี่ยนแปลงเหนือระดับพันธุกรรมควบคุมการเจริญของผึ้ง

Honey bees’ genetic code unlocked http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-20667948

บทที่ 8 นิเวศวิทยา

เราต้องการผึ้งสุขภาพดีมากกว่านี้

โนอา วิลสัน-ริชศึกษาผึ้งและโรคในผึ้ง เขาเป็นผู้ก่อตั้งบริษัทเบสต์บีส์ (Best Bees) เพื่อช่วยเหลือคนที่ต้องเลี้ยงผึ้ง เขากล่าวว่าผึ้งกำลังหายไปจากธรรมชาติ แต่เราต้องการพวกมัน ทำอย่างไรจึงจะสามารถช่วยผึ้งและในขณะเดียวกันก็ช่วยโลกไปด้วยในตัว

บทที่ 8 นิเวศวิทยา

ฟังเสียงรังวัดสุขภาพผึ้ง

นักวิศวกรรมอิเล็กทรอกนิกส์ที่ผันชีวิตมาเป็นคนเลี้ยงผึ้งประดิษฐ์อุปกรณ์สำหรับฟังเสียงในรังผึ้ง ซึ่งเกิดจากการสั่นท้องและปีกของผึ้งขณะทำกิจกรรมต่างๆในรัง ก่อนส่งสัญญาณมาสู่เซิร์ฟเวอร์เพื่อทำการวิเคราะห์

เสียงจากรังผึ้งอาจใช้บอกสุขภาพของรังผึ้งได้ด้วย หากเราทราบว่าเสียงแต่ละแบบหมายถึงอะไร เราก็จะสามารถจัดการกับปัญหาได้เร็วขึ้น และดีกว่าต้องเข้าไปรบกวนผึ้งทุกครั้งที่ต้องการตรวจสอบ ซึ่งจะทำให้ผึ้งเครียดและอาจลดการผลิตน้ำผึ้ง

นักวิทยาศาสตร์อาจใช้ข้อมูลที่ได้จากรังในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเสียงกับสุขภาพของรัง เช่นเมื่อถูกรบกวนด้วยปรสิตเช่นไรวาร์โร (varroa) จะเป็นอย่างไร

นอกจากจะเข้าใจเรื่องของผึ้งมากขึ้นจากการสื่อสารด้วยเสียง ซึ่งเป็นเรื่องที่ยังไม่ค่อยมีข้อมูลแล้ว จะได้ช่วยเรื่องการอนุรักษ์ผึ้งที่เป็นผู้ถ่ายเรณูที่สำคัญต่อระบบนิเวศด้วย

ที่มา: BBC News – Bee hive hums recorded to monitor insects’ health.

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 6 โครงสร้างและหน้าที่ในพืช

กล้วยไม้ลวงผึ้ง

ในบรรดาสิ่งมีชีวิตที่แปลกประหลาดในโลก “กล้วยไม้ลวงผึ้ง” (bee orchid) เช่นกล้วยไม้ในสกุล Ophrys มีความน่าทึ่งที่สมกับชื่อที่มันได้รับ โดยนอกจากรูปร่างหน้าตาของมันจะคล้ายกับผึ้งแล้วในสายตาของเรา กล้วยไม้ดังกล่าวเหล่านี้ยังมีวิธีอื่นที่จะเชื้อเชิญผึ้งหรือต่อแตนที่มันต้องการใช้งานเข้ามาหามันโดยเลียนกลิ่นของตัวเมียด้วยการปลดปล่อยสารเคมีที่ทำหน้าที่เหมือนฟีโรโมนเพศเมียออกไปล่อเหล่าตัวผู้ให้เข้ามาผสมพันธุ์

แม้จะไม่มีแมลงตัวไหนประสบความสำเร็จในการสืบพันธุ์ได้จริง แต่การลงทุนล่อลวงตัวผู้เข้ามาแบบนี้ช่วยให้กล้วยไม้ประสบความสำเร็จในการผสมพันธุ์มากขึ้น เพราะเมื่อมันเข้ายังดอกไม้ด้วยความเข้าใจผิด พวกมันจะออกไปยังดอกอื่นๆด้วยระอองเรณูจากดอกที่มันเพิ่งหลงเข้าไป และทำให้เกิดการถ่ายเรณูที่ดอกอื่นต่อไปได้

ที่มา: http://www.bbc.co.uk/nature/life/Ophrys

กล้วยไม้ลวงผึ้ง
บทที่ 4 วิวัฒนาการ

ผึ้งทหารตัวใหญ่กว่าผึ้งงาน

นักวิทยาศาสตร์รายงการการศึกษาผึ้งทหารในสังคมผึ้งไร้เหล็กไนชนิด Tetragonisca angustula ตีพิมพ์ในวารสาร PNAS โดยพบว่าผึ้งทหาร (soldier) มีรูปลักษณ์ที่แตกต่างจากผึ้งงานทั่วไปอยู่อย่างมีนัยสำคัญ

โดยทั่วไปแล้วการแบ่งหน้าที่การงานในรังของแมลงที่อยู่กันเป็นสังคมมีบทบาทต่อความสำเร็จต่อการอยู่รอดในระบบนิเวศ แต่ระบบนี้มีความแปรผันเช่นกันว่าสิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะแบ่งชนชั้น (caste) กันอย่างไร

สัตว์บางชนิดมีชนชั้นที่แบ่งกันตามอายุ ทำให้แต่ละตัวมีชนชั้นแบบชั่วคราว เมื่อมันอายุมากขึ้น หน้าที่ก็จะเปลี่ยนตามไปด้วย แต่ในบางสปีชีส์เช่นมดและปลวก พวกมันมีตัวที่จะทำหน้าที่ต่างๆที่ชัดเจน และมีรูปร่างหน้าตาแตกต่างกัน เช่นมดงาน จะแตกต่างกับมดทหาร

ผึ้งไร้เหล็กไน

ในผึ้งและต่อแตนนั้นไม่ค่อยพบว่ามีความแตกต่างกันในเรื่องรูปร่างระหว่างชนชั้น แต่ในการศึกษาผึ้งไร้เหล็กไนชนิด Tetragonisca angustula นั้นนักวิทยาศาสตร์พบว่าผึ้งทหารที่มีขนาดใหญ่กว่าผึ้งงานประมาณ 30% ไม่ว่าจะเป็นผึ้งทหารกองกำลังที่หนึ่งที่บินรักษารัง หรือผึ้งทหารกองกำลังที่สองที่ปกป้องทางเข้ารัง

รูปร่างของผึ้งทหารชนิดนี้ก็แตกต่างจากผึ้งงาน โดยพบว่ามันมีขาขนาดใหญ่กว่า นอกจากนี้ยังพบว่าอาจจะมีผึ้งงานที่มีการแบ่งเป็นชนชั้นย่อยในรังอีก เนื่องจากพบว่าผึ้งงานที่ทำหน้าที่ทิ้งขยะของรังมีขนาดอยู่ระหว่างกลางระหว่างผึ้งงานที่ออกหาอาหารกับผึ้งทหารด้วย

จำนวนผึ้งทหารของผึ้งชนิดนี้มีปริมาณที่ต่ำ แต่เชื่อว่าเพียงพอที่จะใช้ปกป้องรังที่ 1-2% ต่อผึ้งงานที่เกิดขึ้น เมื่อพิจารณาพบว่าผึ้งทหารที่ออกมาปกป้องรังจะมีน้อยกว่า 1 เปอร์เซ็นต์ที่ออกมาปฏิบัติหน้าที่ที่เวลาใดๆ

เมื่อให้มันปกป้องรังจากผึ้งชนิด Lestrimelitta limao (robber bee) ที่เป็นศัตรูตามธรรมชาติ นักวิทยาศาสตร์พบว่าผึ้งตัวใหญ่กว่าจะสู้กับผู้บุกรุกได้นานกว่า (แม้ว่าจะแพ้ไปในภายหลังก็ตาม)

การศึกษานี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจมากขึ้นเกี่ยวกับผึ้ง ชนชั้น การแบ่งหน้าที่ และสัดส่วนของแต่ละกลุ่มในสังคมผึ้งเพื่อนำไปสู่การศึกษาเรื่องอื่นต่อไป และเพื่อใช้เปรียบเทียบกับแมลงสังคมอื่นๆ เช่นปลวกและมดได้อีกด้วย

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

บทที่ 8 นิเวศวิทยา

ใช้ผึ้งเป็นรปภ.

คนเลี้ยงผึ้งอาจจะแปลกใจเมื่อทราบว่าผู้ดูแลสวนสาธารณะอยากได้ผึ้งไปช่วยไล่คนมือบอนไม่ให้เข้าไปใกล้อาคารเก่าแก่ในสวนกรีนฟิลด์ในประเทศอังกฤษ

นอกจากว่าจะได้ผลในการไม่ให้คนทั่วไปเข้าไปใกล้แล้ว เรายังอาจได้ประโยชน์หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นน้ำผึ้งที่จะนำมาขายที่ร้านกาแฟของสวน และยังได้ผึ้งช่วยถ่ายเรณูให้ดอกไม้ในสวนอีก

ก่อนหน้านี้เคยมีคนที่แอฟริกาใช้ผึ้งเพื่อไล่ช้างไม่ให้เข้ามากินพืชสวนไร่นามาแล้ว ดังนั้นแค่กันคนไม่ให้เข้ามาใกล้คงไม่ใช่เรื่องยากของพวกผึ้งแน่นอน

ที่มา: BBC News – Bees ‘could deter vandals’ at Greenfield heritage park.