บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

บัญชีแดง

IUCN Red List 2010

องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (International Union for Conservation of Nature; IUCN) มีบัญชีของสิ่งมีชีวิตที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์เรียกว่าบัญชีแดง (Red List)

สิ่งมีชีวิตที่ยังไม่ได้รับการประเมินความเสี่ยง (Not Evaluated; NE)
สิ่งมีชีวิตที่ไม่ข้อมูลเพียงพอ (Data Deficient; DD)
สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงต่ำต่อการสูญพันธุ์ (Least Concern; LC)
สิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (Near Threatened; NT)
สิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายใกล้สูญพันธุ์ (Vulnerable; VU)
สิ่งมีชีวิตที่ใกล้สูญพันธุ์ (Endangered; EN)
สิ่งมีชีวิตที่มีความเสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์ (Critically Endangered Species; CR)
สิ่งมีชีวิตที่สูญพันธุ์จากธรรมชาติ (Extinct in the Wild; EW)
สิ่งมีชีวิตที่สูญพันธุ์ไปแล้ว (Extinct; EX)

อ่านเพิ่มเติม:

Advertisements
บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

นักล่าพรรณไม้ช่วยอนุรักษ์ได้อย่างไร

ฟังดูแล้วน่าจะตรงกันข้ามกัน แต่จากการสำรวจพืชเปรียบเทียบกันทำให้พบว่าพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ หรือสูญพันธุ์ไปแล้วในที่ห่างไกลอย่างประเทศญี่ปุ่น กลับมีเหลือรอดอยู่ในสวนต้นไม้ในประเทศอังกฤษ

ทั้งนี้เป็นเพราะนิสัยชอบปลูกต้นไม้ และการแข่งขันการทำสวยให้มีต้นไม้แปลกๆของชนชั้นสูงในอดีต ทำให้เมื่อประเทศญี่ปุ่นเปิดประเทศในปีค.ศ. 1854 ทำให้นักสะสมหรือนักล่าพืชเข้าไปเก็บตัวอย่างไปปลูกที่บ้านตัวเองกันเป็นการใหญ่

แต่พอถึงวันนี้เราก็ได้เห็นว่าการล่าพืชในอดีตนั้น ไม่ได้ทำให้มันสูญพันธุ์ไปแต่กลับช่วยอนุรักษ์พวกมันไว้อีกด้วย

ที่มาของข่าว: BBC News – Plant hunters’ legacy help Japan’s threatened species.

อ่านเพิ่มเติม:

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 5 ความหลากหลาย

การสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต

การสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต. บทเรียนออนไลน์เรื่องการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต (extinction) บนคลังความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Scimath

คำอธิบายรายวิชา: สิ่งมีชีวิตกำเนิดขึ้นด้วยกระบวนการการเกิดสปีชีส์ใหม่ และสูญสิ้นไปด้วยการสูญพันธุ์ ปรากฎการณ์ธรรมชาติทั้งสองอย่างนี้อยู่ร่วมกันมาตั้งแต่สิ่งมีชีวิตชนิดแรกอุบัติขึ้นบนโลก และยังเป็นสิ่งที่ดำเนินอยู่ และดำเนินต่อไป การสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ของสิ่งมีชีวิตบนโลก แม้จะทำให้สิ่งมีชีวิตจำนวนมากสูญหายไป แต่มันทำให้เกิดช่องว่างขึ้นในระบบนิเวศ และเป็นโอกาสให้สิ่งมีชีวิตเหลือรอดอยู่วิวัฒนาการเพิ่มความหลากหลายเข้ามาแทนที่

บทที่ 5 ความหลากหลาย

เสือทัสมาเนียนกับตลกร้ายในอดีต

BBC Nature – Tasmanian tiger’s jaws were too weak to kill sheep. ตลกร้ายในอดีตที่อ่านแล้วไม่ขำ เมื่องานวิจัยยืนยันว่าขากรรไกรของเสือทัสมาเนียน (Tasmanian tiger) อ่อนแอเกินกว่าจะขย้ำแกะสักตัวให้ตายได้ แต่ความกลัวและเกลียดชังเสือ (เพราะลายบนหลังเหมือนเสือ) แต่จริงๆมันเป็นหมามีกระเป๋าหน้าท้องชนิดหนึ่ง …ทำให้มันถูกล่าถูกฆ่า แม้กระทั่งรัฐบาลออสเตรเลียในอดีตก็ยังตั้งค่าหัวให้มัน เพราะเกรงว่ามันจะไปกินแกะซึ่งเป็นสัตว์เศรษฐกิจของประเทศ

การที่สัตว์เช่นเสือหรือสิงโตจะฆ่าสัตว์ใหญ่ มันจะต้องขย้ำเข้าที่คอ กัดให้มั่นและทำให้เหยื่อขาดอากาศตาย แต่ปากของเสือทัสมาเนียน หรือไทลาซีน (thylacine) นี้ทำแบบนั้นไม่ได้ นักวิทยาศาสตร์ได้สแกนกระโหลกของมันและทดสอบในคอมพิวเตอร์ และรายงานผลในวรสาร Zoology ว่าปากของมันเหมาะกับการเฉือนมากกว่าบดขยี้ ดังนั้นอาหารของมันคือสัตว์เล็กๆเช่นตัวพอสซัม (possum) มากกว่าแกะของชาวบ้าน

วันที่ 1 กันยายน 2554 ที่ผ่านมาเป็นวันครบรอบการตายของไทลาซีนตัวสุดท้ายเมื่อ 75 ปีที่แล้ว ที่ชื่อเบน (Ben) ในสวนสัตว์โฮบาร์ทในทันมาเนียเมื่อปีค.ศ. 1936 ซึ่งรัฐบาลของออสเตรเลียก็เพิ่งจะรู้ตัวเมื่อสายไปเสียแล้ว พวกเขายกเลิกค่าหัว และออกกฎหมายคุ้มครองมันสองเดือนสุดท้ายก่อนที่เจ้าเบน ไทลาซีนตัวสุดท้ายจะลาโลกไป

บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

การกลับมาของนกยาง

BBC News – Bittern revival: Boom time for UK’s loudest bird. คนในองค์กรอนุรักษ์นกและธรรมชาติในประเทศอังกฤษคงต้องปิดบาร์ฉลองกันเมื่อจำนวนนกยางตัวผู้เพิ่มขึ้นมากกว่า 100 ตัวแล้ว ..ฟังดูแล้วแปลกๆว่าทำไมต้องฉลองกันด้วยกับแค่มีนกยาง 100 ตัว

นกยาง (bittern) สูญพันธุ์ไปจากประเทศอังกฤษตั้งแต่ปีค.ศ. 1886 ที่ไม่พบพวกมันมาทำรังอยู่เลย เนื่องจากไม่มีแหล่งอาศัยเช่นพื้นที่ชุ่มน้ำให้พวกมัน

นกชนิดนี้กลับสู่ประเทศอังกฤษอีกครั้งในปีค.ศ. 1911 และค่อยเพิ่มขึ้น จนกระทั่งลดลงจนถึงจุดต่ำสุดอีกครั้งในปีค.ศ. 1997 ซึ่งทำให้นักอนุรักษ์ต้องเพิ่มความพยายามในการนำประชากรนกชนิดนี้กลับมาให้ได้ และสิ่งสำคัญก็คือการรักษาและฟื้นฟูสภาพของแหล่งอาศัย (habitat) เช่นพื้นที่ชุ่มน้ำ (wetland) ให้พวกมัน

การหาตัวพวกมันอาจไม่ง่ายนักในพื้นที่ชุ่มน้ำที่กว้างใหญ่ แต่ตัวผู้มีเสียงร้องหาคู่ที่ดังไปไกลมาก และนักวิทยาศาสตร์ใช้เสียงเหล่านี้ในการนับจำนวนนกตัวผู้ได้

บทที่ 5 ความหลากหลาย, บทที่ 8 นิเวศวิทยา

กิ้งก่าทรายคืนถิ่น

BBC News – Sand lizards bred at Chester Zoo return to Ynyslas. ทีมงานอนุรักษ์นำกิ้งก่าทราย (sand lizard) ที่เพาะเลี้ยงในสวนสัตว์เมืองเชสเตอร์ในประเทศอังกฤษ กลับคืน (reintroduction) สู่แหล่งอาศัยที่แท้จริงของพวกมันในอดีตในเวลล์ (Wales) ที่ซึ่งพวกมันได้สูญพันธุ์ไป (local extinction) เมื่อช่วงกลางของศตวรรษที่ 20

บทบาทของสวนสัตว์ก็คือเพื่อการศึกษา เพื่อการวิจัย และเพื่อการอนุรักษ์