บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 7 โครงสร้างและหน้าที่ในสัตว์

การผสมพันธุ์ของเต่า

ข่าวนี้มาจาก BBC News – Turtles fossilised in sex embrace ตามที่นักวิทยาศาสตร์รายงานในวารสาร Biology Letter ว่าพบซากดึกดำบรรพ์ของเต่าชนิด Allaeochelys crassesculpta ตัวผู้กับตัวเมียที่อยู่ในท่าผสมพันธุ์กัน

นักวิทยาศาสตร์พบซากดึกดำบรรพ์ของเต่าในลักษณะที่ตัวผู้ตัวเมียอยู่ใกล้กันบ่อยๆ และมักพบว่ามันหันไปทางเดียวกันด้วย ซึ่งทำให้น่าสงสัยว่าทำไมจึงอยู่ใกล้และหันไปทางเดียวกัน จนกระทั่งพบซากดึกดำบรรพ์หรือฟอสซิลที่แสดงให้เห็นว่ามันน่าจะกำลังผสมพันธุ์กันเลยอยู่นี้เข้า

การที่เราพบซากดึกดำบรรพ์ของเต่าในท่าทางเสมือนหนึ่งว่ามันกำลังตายขณะมีอะไรกันอยู่นี้ น่าจะเกิดขึ้นจากการปลดปล่อยก๊าซอย่างเช่นคาร์บอนไดออกไซด์อย่างรวดเร็วขึ้นมาจากพื้นทะเลสาบที่อยู่ใกล้ภูเขาไฟในอดีต ซึ่งมักจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรงทำให้ทุกสิ่งมีชีวิตตายลงอย่างรวดเร็ว และอาจตามด้วยการประทุของภูเขาไฟที่ปลดปล่อยเถ้าถ่านออกมาทับถมซากของสัตว์ที่ตายอย่างรวดเร็วด้วยคาร์บอนไดออกไซด์จากใต้ทะเลสาบเมื่อครู่ จนทำให้เราพบซากดึกดำบรรพ์แสดงกิจกรรมที่มันทำกันอยู่ในเสี้ยววินาทีก่อนที่มันจะตายลงนั่นเอง

ญาติของเต่าที่พบและยังมีชีวิตอยู่ในปัจจุบันคือเต่าจมูกหมูชนิด Carettochelys insculpta ที่มีขนาดใหญ่กว่าชนิดที่ซากดึกดำบรรพ์ไปแล้วแต่แสดงพฤติกรรมการผสมพันธุ์ในลักษณะเดียวกันกับที่พบจากฟอสซิลนี้เช่นกัน

ลิงก์ที่เกี่ยวข้อง:

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 7 โครงสร้างและหน้าที่ในสัตว์

ใครจะชนะหากให้เอาหัวโขกกัน

ในรายงานที่ตีพิมพ์ในวารสาร PLoS ONE แสดงให้เหฺ็นว่าไดโนเสาร์กินใบไม้ในสกุล Pachycephalosauria หรือที่มีชื่อเรียกตัวไปว่าสเตโกเซรัส (Stegoceras) น่าจะชนะสัตว์ในปัจจุบันนี้ทุกตัวที่เอาหัวโขกกันได้ ไม่ว่าจะเป็นแกะเขาใหญ่แห่งอเมริกาเหนือ วัวแห่งอาร์กติก หรือพวกแอนตีโลปบางชนิดแห่งแอฟริกา

ที่ผลเป็นเช่นนี้เพราะโครงสร้างกระโหลกของ Stegoceras นั้นมีกระดูกหนาแน่นสูงถึงสองชั้น มีแท่งกระดูกที่เป็นเสาค้ำ ที่หากเสียหายก็ซ่อมแซมใหม่ได้ แถมมีส่วนของเคอราติน (keratin) เหมือนที่อยู่ที่เล็บเราปกคลุมอยู่ภายนอกสุดอีกต่างหาก ซึ่งเมื่อสร้างแบบจำลองบนคอมพิวเตอร์แล้วลองให้มันชนกันดูก็ปรากฎว่ากระโหลกของ Stegoceras อยู่รอดได้สบาย

ในอดีตนั้นไดโนเสาร์พวกนี้คงต่อสู้กันด้วยการวิ่งเข้าหากันและชนกันอย่างรุนแรงระหว่างตัวผู้ด้วยกันเพื่อสิทธิ์ในการผสมพันธุ์กับตัวเมีย

ที่มา: BBC News – Dinosaurs were animal world’s top bone heads. หรืออ่านเพิ่มเติมที่ PLoS ONE

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 5 ความหลากหลาย

ด้วงเจาะกระป๋องเบียร์

ผู้ที่ได้รางวัล Ig Nobel Prize สาขาชีววิทยาในปีนี้ ตกเป็นของนักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาพฤติกรรมการสืบพันธุ์ของด้วงเจาะไม้ (buprestid beetle) ในออสเตรเลียที่พยายามผสมพันธุ์กับกระป๋องเบียร์บางประเภท

การศึกษาในเรื่องนี้ตีพิมพ์ได้สองเปเปอร์เมื่อ 30 ปีที่แล้ว ที่ผู้ศึกษาแสดงให้เห็นว่าด้วงเจาะไม้เพศผู้ผู้น่าสงสารพยายามผสมพันธุ์กับกระป๋องเบียร์จนหมดแรงตาย

ทำไมมันต้องทำถึงขนาดนั้น? นักวิทยาศาสตร์ศึกษากระป๋องเบียร์อย่างละเอียดจนทราบว่าลักษณะของกระป๋องเบียร์ในภาพรวมนั้นมองเห็นเหมือนเป็นตัวเมียขนาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นสี แสงสะท้อน ลวดลาย ปุ่มปมต่างๆ ถึงขนาดทำให้ด้วงเข้าใจผิดได้เลยทีเดียว

ที่มา: BBC News – Beetle’s beer bottle sex wins Ig Nobel Prize.

บทที่ 8 นิเวศวิทยา

พฤติกรรมผสมพันธุ์ไม่เลือกหน้าของหมึกทะเลลึก

นักวิทยาศาสตร์รายงานผลการศึกษาวีดิโอที่ถ่ายมาจากยานสำรวจใต้น้ำ ในวารสาร Biology Letter เกี่ยวกับชีวิตหมึกชนิด Octopoteuthis deletron มีขนาดประมาณ 12 เซนติเมตร ที่ความลึก 400-800 เมตร

เวลามันผสมพันธุ์นั้น ตัวผู้จะใช้อวัยวะเพศวางเอาก้อนน้ำเชื้อ (spermatophore) วางบนตัวเมีย ซี่งจะถูกดูดกลื่นเข้าไปในตัวของเพศเมียต่อไป

แต่การวิเคราะห์คลิปที่รวบรวมกว่า 20 ปีทำให้นักวิทยาศาสตร์พบว่าหมึกเพศผู้และเพศเมียต่างก็มีก้อนน้ำเชื้อที่ว่านี้กันถ้วนทั่ว

แม้ว่ายังไม่มีภาพการผสมพันธุ์ของหมึกให้ดูจริงๆ แต่ผลการค้นพบนี้ทำให้เห็นกลยุทธในผสมพันธุ์ของหมึกทะเลลึกว่า พวกมันเพิ่มโอกาสในการสืบพันธุ์ของมันโดยการพยายามผสมพันธุ์กับหมึกทุกตัวที่เจอ

นักวิทยาศาสตร์ต้องการใช้เทคนิคเชิงโมเลกุล เพื่อศึกษาสารพันธุกรรมจากก้อนน้ำเชื้อเพื่อดูว่ามันมาจากหมึกกี่ตัวกันบ้าง เช่นมาจากหมึกตัวเดียวที่เด่น หรือพวกที่พบบนตัวผู้ด้วยกันมาจากหมึกบางตัวเป็นพิเศษหรือไม่ ฯลฯ

ที่มาของข่าว: BBC News – Light shed on bisexual and promiscuous deep-sea squid.

บทที่ 4 วิวัฒนาการ

ตีท้ายครัว

ข่าวนี้กล่าวถึงการศึกษาพฤติกรรมการผสมพันธุ์ในปลาม้าลาย (zebrafish) ในวารสาร Ethology ที่นักวิทยาศาสตร์พบว่าตัวผู้ที่ตัวเล็ก และไม่น่าจะสามารถสู้กับตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่กว่าในการผสมพันธุ์ได้ กลับใช้ยุทธวิธีในการมีพฤติกรรมลับๆล่อๆ แอบมุดแทรกเข้าไปผสมพันธุ์ โดยปล่อยน้ำเชื้อใส่ไข่ที่ตัวเมียวางไว้ได้

ปลาพวกนี้มีการผสมพันธุ์ภายนอก (external fertilization) เรียกว่าการวางไข่ (spawning) ทำให้ตัวผู้ต้องขับไล่ตัวผู้ตัวอื่นออกไปไกลๆ เพื่อที่มันจะได้ปล่อยน้ำเชื้อผสมกับไข่นั้นได้ และถ่ายทอดพันธุกรรมของมันต่อไป

ในทดสอบทางพันธุกรรมพบว่าปลาตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่ยังได้เป็นพ่อของลูกปลาส่วนใหญ่อยู่ดี แต่ในบรรดาปลาตัวผู้ตัวเล็กๆ นักวิทยาศาสตร์พบว่าตัวเล็กที่สุดมีโอกาสได้เป็นพ่อของลูกปลามากกว่าตัวผู้ขนาดเล็กที่ใหญ่กว่ามัน ซึ่งพวกเขาคิดว่ายิ่งตัวเล็ก ก็ยิ่งแบบแทรกเข้าไปมั่วผสมพันธุ์ได้ง่ายขึ้น

ที่มาของข่าว: BBC Nature – Very small male zebrafish use sneaky sex strategy.

บทที่ 4 วิวัฒนาการ, บทที่ 6 โครงสร้างและหน้าที่ในพืช

ดอกไม้ที่แกว่งไกวน่าสนใจมากกว่า

รายงานในวรสาร Journal of Evolutionary Biology แสดงให้เห็นว่าดอกไม้ที่แกว่งไกวไปตามลมดึงดูดแมลงมาแวะเวียนได้มากกว่าดอกไม้ที่อยู่นิ่งไม่ไหวติง

นักวิทยาศาสตร์ศึกษาดอกไม้ของพืชชนิด Silene maritima ที่แกว่งไกวในสายลมว่าหากทดลองโดยให้ดอกอยู่สูงกับพื้นต่างกัน ส่งผลให้มันส่ายในลมที่ต่างกันเพราะความสูงที่ต่างกันนี้ แล้วจะมีแมลงมาแวะเวียนมามากแค่ไหน นานแค่ไหนในแต่ละครั้ง และแต่ละดอกมีเมล็ดมากแค่ไหน

ผลการศึกษายืนยันให้เห็นว่าดอกไม้ที่ส่ายไปส่ายมาสายลมมีแมลงมาแวะเวียนมากกว่า แต่ส่ายมากไป แมลงก็ร่อนลงไม่ได้ ดังนั้นจึงจะต้องมีเรื่องของสมดุลเช่นกันในประเด็นเช่นนี้

แหล่งข่าว: BBC Science: Flowers wave at passing insects

บทที่ 4 วิวัฒนาการ

ไก่ป่าเพศเมียรีดน้ำเชื้อตัวผู้งี่เง่าทิ้ง

งานวิจัยตีพิมพ์ในวารสาร American Naturalist แสดงให้เห็นว่าไก่ป่าเพศเมียในสวีเดนสามารถรีดน้ำเชื้อของตัวผู้ที่มาผสมพันธุ์กับมันทิ้งได้

ไก่ตัวเมียอาจถูกผสมพันธุ์โดยเหล่าตัวผู้ที่พยายามเพิ่มโอกาสในการเป็นพ่อของลูกโดยผสมพันธุ์กับตัวเมียหลายๆตัว แต่ไก่ตัวเมียควบคุมเกมส์นี้เพื่อให้ลูกได้ยีนที่ดีที่สุดโดยการรีดน้ำเชื้อที่ได้จากตัวผู้ที่อยู่ในระดับชั้นล่างๆของฝูงออกทิ้งไปได้

สัตว์หลายชนิดที่มีพฤติกรรมสืบพันธุ์แบบมากคู่ (promiscuous) อาจมีกระบวนการที่เพศผู้จะรีดน้ำเชื้อตัวผู้ตัวอื่นทิ้งจากตัวเมียก่อนลงมือผสมพันธุ์ แต่ในการศึกษานี้แสดงให้เห็นอีกตัวอย่างหนึ่งของสถานการณ์ที่เพศเมียเป็นฝ่ายคุมเกมส์ และกระบวนการนี้อาจเกิดขึ้นได้เช่นกันในไก่บ้าน

แหล่งข่าว: BBC News: Hends evolve secret sex strategy